اینجا کلمه متولد میشود
* گفت و گو: مهین داوری
چاپخانه گسترهای تفکرآفرین و جذاب است. فضایی که واژهها در آن از دنیای تفهیمی درون بر روی سطوح سربی سفر می کنند و سپس... پرشکوه و با عظمت بر روی تن سپید کاغذ، تولد کلمه را به جشن مینشینند. این جا بوی رنگ و روغن ریه های کارگران زحمت کش را به تنگ می آورد و تیزی و تندی سرب و آهن ، با گذر روزان ، نفس زندگی را می رباید... اما اکنون دیگر از آن سالهای چاپ کهنه سربی فاصله گرفتهایم. تکمهها و کلیدها جایگزین دستها شده اند و رایانه و صفحه کلیدش بر جای حروفچینیهای قدیمی خوش تکیه دادهاند و «هرچند ماشینهای گرانقیمت و سنگین جور ریهها و چشمها را تقلیل دادهاند» اما با این حال هنوز انسان یکه تاز این میدان است و اگر دوستداران به این حرفه، ثانیهای از حرکت تسمهها و چرخ دندهها غافل شوند، صنعت چاپ در چار دیواری آهنی ماشین محبوس می ماند و کلمه متولد نمی شود؛ چاپخانه دارانی مانند غلامحسین خانی که شاید تا کنون کسی درددل او را نشنیده است. او 52 سال دارد و صاحب قدیمی ترین و مجهزترین چاپخانه استان ایلام است و قریب 14 سال است که به صورت شبانه روز تا به امروز به انجام این فعالیت مشغول است در آستانه روز صنعت چاپ –یازدهم شهریور- به ملاقاتش رفتیم و حاصل آن دیدار، گفت و گوی پیش روست که تقدیم میگردد :
* از خودتان بگویید کی و چگونه به سمت چاپ و چاپگری ترغیب شدید؟
- از سال 76 به سبب علاقه شخصی در چاپخانهای که مجوزش به اسم دیگری بود فعالیتم را آغاز کردم و با گذشت زمان همزمان با انجام کار، یک به یک نحوه استفاده درست از دستگاههای چاپ را تجربه کردم و به سبب دقت زیاد، به مرور زمان ساز و کار تمام قطعات دستگاهها را به ذهن سپردم و اکنون بعد از 14 سال، خود تمامی مراحل چاپ را بدون خطا میتوانم انجام دهم و در صورت بروز ایراد و نقص در دستگاهها اغلب خودم آن ها را تعمیر میکنم.
* در دنیای مدرن امروزه با ورود ماشینهای غول پیکر چاپ، شرایط چاپ بسیار تغییر کرده است ارزیابی شما از این تغییر چیست؟
- ورود تکنولوژی در تمام جلوههای زندگی هر چند به تسهیل و تسریع در انجام فعالیتها کمک میکند اما خود نیازمند آگاهی داشتن بر چگونگی بهرهمندی از تکنولوژیهای نو است که استفاده از دستگاههای مجهز چاپ از این امر مستثنی نیست.
* از آگاهی و تجربه گفتید، وضعیت این دو عنصر در چاپخانههای امروزی به چه صورت است؟
- متأسفانه اغلب مدیران چاپخانهها فاقد ابتداییترین مسائل چاپ و نحوه استفاده از دستگاههای آن هستند و به تبع آن ها ، کارگران نیز آماتور و غیرحرفهای هستند و این موضوع سبب کاهش وضعیت کمی و کیفی چاپ شده است.
* حمایتهایی که تاکنون از جانب ارگانهای مختلف شدهاید به چه صورت بوده است و این حمایت ها به چه سمت و سویی هدایت شوند میتواند به رونق صنعت چاپ بیانجامد؟
- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به تبع آن اداره کل ارشاد اسلامی استان هیچ حمایتی از چاپخانهدار نکرده است و دولت برای کارخانهدار مواد مصرفی مانند چیپس و پفک برای ورود دستگاههایش تخفیف گمرکی قائل میشود اما یک مدیر چاپخانه که تمام تجهیزاتش وارداتی است باید هزینههای گمرکی را به صورت کامل و بدون تخفیف پرداخت کند. تنها کمک دولت به منِ مدیرِ این چاپخانه پرداخت 20 درصد از سهم بیمه کارگران است و دیگر هیچ.
(تا که می خواهم سوال بعدی ام را بپرسم ادامه می دهد)
- در تمام کشور در مجموع مالیات 5درصد از حق دستمزد از چاپخانه ها دریافت می شود، اما در ایلام مالیات حق دستمزد نسبت به رقم کشوری پنج برابر است . مثلا از یک میلیون تومان که فقط 100 هزار تومان آن حق دستمزد است و باید پنج هزارتومان مالیات آن محاسبه شود، چاپخانه دار ایلامی 50 هزار تومان مالیات برای این رقم پرداخت می کند.
* آیا یارانه کاغذ دریافت میکنید و طرح هدفمند کردن یارانهها چه تأثیری بر چاپ و نشر گذاشته است؟
- نه یارانه کاغذ، بلکه هیچ یارانهای به ما تعلق نمیگیرد و تمام مواد مصرفی را به قیمت بازار آزاد خریداری میکنیم و پس از اجرایی شدن طرح هدفمندی یارانهها، قیمت تمام مواد مصرفی و قطعات یدکی سه و حتی چهار برابر شده است. حلقهی فیلم شصت متری که خرید آن 120 هزار تومان بود الان 300 هزار تومان خریداری میشود. داروی ظهور فیلم از لیتری 500 تومان به 2000 تومان افزایش قیمت داشته است. قیمت کاغذ از سال 83 تا 87، 12 هزار تومان بود که بعد از هدفمندی یارانه قیمت آن 25 هزار تومان شد و الان 36 هزار تومان خریداری میکنیم.
(کمی سکوت میکند و لبان خشکیدهاش را میگزد و من نیز دوباره میپرسم)
* با توجه به افزایش این قیمتها آیا تغییری در افزایش دستمزدها اتفاق افتاده است؟
- علیالرغم این همه افزایش هزینهها، هیچ افزایش دستمزدی از سال 84 تاکنون حاصل نشده است.
* تأثیر فاحش و قابل تأمل این افزایش قیمتها بر وضعیت چاپخانه چه بوده است؟
- افزایش چهار برابر هزینههای آب و برق و سرسام آور بودن هزینههای گاز و از دیگر سو افزایش کرایه پستی و حمل و نقل مواد آن چنان مرا به تنگ آورده که از پرداخت دستمزد کارگران خود عاجز ماندهام و به ناچار تعدادی از کارگران را اخراج کردم.
* آیا تشکیل اتحادیه چاپخانهداران استان میتواند به جذب حمایت و مطالبات صنفی چاپخانهداران کمک کند؟
- ایلام حدود 15 چاپخانه دارد ولی هیچ کدام با هم اتحادیهای تشکیل ندادهاند و از کار همدیگر نیز بیخبرند (بعد با خنده ادامه میدهد) من حتی با برخی از آن ها دشمنم .
* چرا دشمن؟
- دشمن، چون بسیاری از مطالباتم را به من پرداخت نکردهاند، برای آن ها چاپهای در تیراژ وسیع انجام دادهام و آنها به دقت پرداخت هزینه چاپ، خود را به بیراهه میزنند و این مشکل من با تمام کسانی است که برای آن ها چاپ انجام دادهام.
(حرفش را نگفته، قورت میدهد که دوباره و به طریقی دیگر میپرسم)
* با توجه به سرمایهای که برای این فعالیت خواباندهاید و هزینههای سنگین موجود، چقدر درآمد داشته باشید سود کردهاید؟
- (چهرهاش را درهم میکشد) 600 میلیون تومان دستگاه خریداری کردهام و با توجه به تمام هزینهها و جوانب کار ، 25 میلیون باید درآمد ماهانه این چاپخانه باشد که متأسفانه ماهی پنج میلیون و ماه های اخیر، این رقم نیز خیلی کمتر هم شده است و...
(خلوت سکوت چندثانیهایاش، با صدای گوشخراش و بلند دستگاه های روشن چاپ شلوغ می شود .)
* گویا اغلب هفتهنامهها و ادارات اقلامهای تبلیغاتی و اطلاع رسانی خود را در اختیار شما میگذارند آیا این سفارشات همیشگی، در داشتن مشتری و درآمد دائمی به شما کمک نمی کند؟
- ( میخندد و میگوید )هفتهنامه و ادارات خود معضل اساسیاند و من به دلیل بافت سنتی و خویشاوندی حاکم بر ایلام ، اغلب بیهیچ دریافت چک و یا سندی امور چاپی اهالی مطبوعات و ادارات را در کوتاهترین زمان و با کیفیتی خوب به آن ها تحویل میدهم و آنها به گاه پرداخت هزینهها، مرا دچار زحمت میسازند و جای تأسف است که هفتهنامههای منتسب به افراد متمکن و گاه سرشناس در حرکتی غیر اخلاقی ، از بازپرداخت هزینه چاپ هفته نامه خویش سرباز میزنند و گاه برخی عمرشان کفاف نداده و فوت کرده اند و ورثه ها از بازپرداخت سرباز زدهاند و اگر نشریه ای هم تعطیل شده، مسوول آن به بازپرداخت بدهی خود به چاپخانه رضایت نمی دهد و گاه مشتری بدهکار متواری می شود و حال من ماندهام و قریب 200 میلیون تومان سرمایهی بازنگشته.
-(کمی مکث ) با این وضعیت تصمیم دارم که تا انتهای شهریور ماه به فعالیتم ادامه دهم و بعد چاپخانه را تعطیل میکنم.
* حرف شما با مخاطبان واژهها و کلمات سربی
- زایش کلمه بر روی کاغذ که حاصل زحمت دستان پینه بسته کارگران چاپخانههاست را قدر بدانیم و واژه به واژهاش را لمس کنیم...
* کارگران چاپخانهها از وضعیت شغلی خود میگویند
داراب یعقوبی 43 ساله، هفده سال است که مشغول فعالیت در چاپخانه است. وی کار چاپخانه را بسیار سخت عنوان میکند و میگوید که اغلب کارگران چاپخانه به مرور زمان به امراض ریوی، پوستی ، اعصاب و پیری زودرس مبتلا میشوند.
این کارگر فنی با اشاره به عائلهمندی و حقوق اندک خود گفت: با توجه به حقوق کم و قسط 400 هزار تومانی که باید ماهانه پرداخت کنم، آیا باید قادر به برآوردن هزینههای زندگی و درمانی ام بدون هیچ مشکلی باشم؟
یعقوبی با ابراز گلهمندی از عدم حمایت ارگانهای دولتی مرتبط تصریح کرد: مگر جز حمایت از کارگر میتوان وظیفهای برای اداره کار متصور بود و یا حمایت های اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی از چاپخانههایی که زیر مجموعه او هستند را باید، در چه جاهایی جستجو کرد.
وی ادامه داد: چرا اداره کار هیچ رده شغلیای برای کارگر چاپخانه تعریف نکرده است؟ آیا وظیفه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی فقط سرک کشیدن و نظارتهای سالانه بر امور چاپی چاپخانههاست و دیگر هیچ؟!
چرا منِ کارگر چاپخانه چندین سال است که از مصرف روزانه شیر که یکی از ضروریات شغلیام است محروم مانده ام و هیچ شیر و حتی یارانه اش به ما پرداخت نشده است؟
یعقوبی با ابراز نگرانی از نداشتن امنیت شغلی اظهار کرد: کارفرماها اغلب از فنی نبودن کارگران خود گله دارند و کارگر چاپخانه قبل از شروع به کار و عقد قرارداد با رضایت خویش و به سبب استفاده از فرصت شغلی پیش آمده ، شرایط حقوقی پیشنهادی را از سوی کارفرما می پذیرد و امید دارد که وارد شغلی فنی شده است، اما به مروز زمان خلاف این موضوع بر او آشکار می گردد.
حال سوال من از مسوولان این است اگر ما فنی نیستیم پس چه کسی مراحل چاپ در چاپخانه ها را به انجام میرساند؟! چرا در عمل، تمام توقعات انجام امور مربوط به یک کارگر فنی از ما می رود، اما از حقوق کارگر فنی خبری نیست و در صورت اعتراض نیز اخراج میشویم؟
وی گفت : علت بروز این مشکلات به نامشخص بودن قوانین اداره کار وابسته است و اگر قوانین مشخص ، دقیق و داری ضمانت اجرای محکم باشند هرگز نارضایتی و ناامنی شغلی ایجاد نمی شود.
* مسوول حوزه چاپ و نشر اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ایلام در این باره میگوید:
صادق امیدی مسوول حوزه چاپ و نشر اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ایلام گفت: هیچ محدودیتی برای صدور امتیاز مجوز چاپخانه به واجدین شرایط وجود ندارد و افراد متخصص و دارای سابقهی بیمهای فعالیت مرتبط میتوانند مجوز تأسیس چاپخانه دریافت کنند.
امیدی تعداد چاپخانههای سطح استان را 42 کارگاه عنوان کرد و افزود: تا رسیدن به حد اشباع فرصت بسیاری است و علاقمندان و سرمایهداران متخصص میتوانند برای رونق بیشتر صنعت چاپ در استان وارد میدان عمل شوند و اگر سرمایهدار متقاضی مجوز، فاقد تخصص کافی باشد او میتواند در قالب شرکت تعاونی و با معرفی مدیرعامل متخصص مجوز چاپخانه دریافت کند.
وی با تأکید بر نوع تعامل و حمایت این اداره کل از چاپخانه داران تصریح کرد: این اداره کل همواره معرفینامهی دریافت تسهیلات بانکی و وام برای چاپخانهداران متقاضی صادر کرده است و گاه چاپخانهدار هم وام دریافتی را به سبب نداشتن بنیه مالی و سنگینی اقساط به بانک برگردانده است.
امیدی با ابراز ناخرسندی از عدم استقبال چاپخانهداران از برنامهها و نشستهای آموزشی و تخصصی اظهار کرد: این اداره کل تا کنون چندین نشست هماندیشی و کارگاه آموزشی ویژه چاپ و نشر برگزار کرده است که متأسفانه اغلب با بیتوجهی و عدم شرکت این صنف مواجه شده است.
مسئول چاپ و نشر اداره کل فرهنگ و ارشاد درخصوص سیستم نظارتی حاکم بر فعالیت چاپخانه استان گفت: تمام واحدهای چاپی مجاز به چاپ اقلام آموزشی و اطلاع رسانی خود جز چاپ کتاب و تقویم هستند و در صورت چاپ این دو بدون اخذ مجوز خاص با آنها برخورد قانونی میشود
نظرات ()
