دلنوشته های...

غذاهای زمستانی ایلام
نویسنده : مهین داوری - ساعت ٩:۱٢ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢ اسفند ۱۳۸٩
غذاهای، زمستانی ایلام، شب آفتابی در ایلام
 

بخار غذاهای زمستانی، بر روی شیشه پنجره ها یادگاری می نویسد

 

پخت غذاهای محلی در ایلام از جایگاه خاصی برخوردار است و بانوان این خطه کوهستانی، پخت غذاهای خود را متناسب با گردش فصول، تنظیم می کنند ، سرمای ناشی از کوهستانی بودن این منطقه ، آنان را به پخت غذاهای گرم ترغیب می کند.

بلورهای شیشه ای برف ، فرش سپیدی بر تمام شهر گسترانیده است و رخت سفید شاخه های درختان و تیرهای چراغ برق، بوم های چشم نواز نقاشی اند که چشم هر رهگذری را به خود خیره می سازند.
بخار برآمده از لوله های بخاری بر بام خانه ها و نفس های بخار زده عابران، حس سرما و برودت را به تصویر می کشند.

قدم های آهنگین رهگذران بر روی تن برف یادگاری می نویسد و مردمان زاگرس نشین ایلامی در هوای برف آلود زمستانی،اغلب به پخت سوپ و غذاهای گرم روی می آورند .

ملیحه عبدالهی ، خانه دار 59 ساله، در خصوص وی‍ژی خاص غذاهای زمستانی شهر ایلام می گوید: غذاهای زمستانی ایلام از زمان قدیم تا کنون اغلب آش ها و سوپ های گرم است.
وی در ادامه در معرفی خاصیت غذاهای زمستانی می گوید: حبوبات ماده اولیه و اصلی اغلب غذاهای زمستانی این منطقه تشکیل می دهد و استفاده از چاشنی ادویه و فلفل سیاه نیز در اغلب آن ها مشهود است.که این موضوع در تقویت بنیه و همچنین گرما زایی دمای بدن موثرهستند.

این زن خانه دار ایلامی در ادامه، ویژگی مشترک تمامی غذاهای زمستانی این منطقه را ضد سرماخوردگی آن ها برشمرد و گفت: 'آش ترخینه' داروی موثری در درمان سرماخوردگی است. وی در بیان طریقه پخت' ترخینه' گفت: پس از پخته شدن ماش و لوبیا، کوفته های خشک شده ترخینه را که از قبل در آب جوش خیسانده شده اند را به آن ها اضافه می کنیم و پس از جا افتاندن و لعاب انداختن کامل ، در صورت تمایل به آن پیازداغ و و چاشنی های فلفل و ادویه افزوده می شود.

وی لعاب حاصل آمده را درتسکین و نرم شدن التهابات گلو موثر خواند.

عالمتاج ، کد بانوی 54 ساله ، زن خانه دار دیگری از شهر ایلام است. وی پخت 'شله امیری' در فصل زمستان را در بین اغلب خانواده های رایج می داند و می گوید: اغلب خانواده های ایلامی از 'ماش ' در پخت این نوع غذا استفاده می کنند، اما استفاده از 'عدس'درپخت این غذا در برخی خانواده ها رواج دارد.
پخت 'شله امیری' را ساده اما پرزحمت عنوان می کند: دو یا سه بار آب' ماش' پخته شده را از صافی می گذرانند و پس از جدا سازی کامل پوست 'ماش ' برنج را به آب اضافه می کنن و پس ازجاافتادن وپخت کامل، با اضافه کردن چشنی های پیاز داغ ، فلفل و ادویه پخت شله به پایان می رسد.

فرانک افراز، کتابدار 34 ساله ایلامی در معرفی غذاهای زمستانی این شهر گفت: ایلام به سبب کوهستانی بودن، همواره از زمستانی سرد برخوردار است و به همین سبب، مردمانش اغلب با بهره گیری از سبزی های خودروی کوهستانی که خاصیت زیادی در درمان بیماری ها دارند به پخت غذا می پردازند. وی ویژگی غذاهای زمستانی ایلام را تنوع دراستفاده از حبوبات و بهره گیری از سبزی های کوهی خواند وگفت : غذای 'پرشگه' یک غذای سنتی زمستانی ایلامی است که ماده اصلی آن از سبزی کوهی 'ترگ ' تامین می شود.
این کتابدار ایلامی، استفاده از آرد سفید و مقداری شکر در این نوع غذا را در افزایش میزان کالری و انرژی زایی این غذا موثر دانست و گفت: 'ترگ' سبزی خودروی بهاری مناطق حوالی کبیرکوه و مانشت است که دارای خاصیت درمانی است

وی این نوع سبزی را در کاهش طول درمان سرماخوردگی و آنفلونزا موثر می داند.
زینب محمدی، مادر بزرگ 64 ساله امیرآبادی 'تله سیه کنجی 'را یکی از غذاهای مقوی و گرما زای زمستانی ایلام خواند و گفت: این غذا با وجود سادگی در مواد و نوع پخت آن، اما از خاصیت بسیاری برخوردار است و اگر مقداری شکر به آن افزوده شود غذایی کامل و پرانرژی است.

سوزسرما و وزش باد ملایم، دانه های ستاره گون برف را بر روی صورت ها می نشاند و برودت برف ، ناخودآگاه رویای سوژه داغ غذاهای زمستانی را در ذهن به تصویر می کشد.

به راستی راز خلقت آدمی و گردش فصول چیست که هرتغییری درهستی، سازگاری و تطابق در این دو را نیز به دنبال دارد؟