دلنوشته های...

صدای دهل نمایشگاه صنایع دستی ایلام از دور خوش است
نویسنده : مهین داوری - ساعت ٥:٠۱ ‎ب.ظ روز جمعه ٢۱ امرداد ۱۳٩٠
 

صدای دهل نمایشگاه صنایع دستی ایلام  از دور خوش است...

نمایشگاه سراسری صنایع دستی و سوغات کشور روز 21 تیر ماه با حضور استاندار ایلام در محل پارک جنگلی چغاسبز  ایلام گشایش یافت و قرار بود که تا تاریخ 27 تیر ادامه یابد،  که پس از آن  بنا براعلام خبری از سوی رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نمایشگاه تا  تاریخ 30 تیر تمدید شد .

گزارش خبری پیش رو حاصل گفت و گو با غرفه داران این نمایشگاه است که می خوانید:

 

هنوز در حال مرور لذت دیدن خاطره شیرین عبور از سربالایی تندی که بر بام آن می‌شد از دور نورهای چشمک‌زن شهر ایلام را دید هستم که به ناگاه درماندگی ناشی از نبود جای پارک خودرو، حیرانی سنگینی بر من مستولی می‌کند.

خودروهای سواری کیپ تا کیپ هم پارک‌اند و گاه در میان ازدحام ماشین‌های سرگردان، از حرکت باز می‌مانم! پس از چندین رفت و برگشت بی‌نتیجه برای یافتن پارک، سرانجام کمی آن سوتر، جای پارکی می‌یابم و بعد نفسی عمیق بر می‌کشم و به ناگاه ریه‌هایم از دود غلیظ کباب پر می‌شود.

اینجا پارک جنگلی چغا سبز و محل برگزاری نمایشگاه سراسری صنایع دستی و سوغات است. تابلوی مسیر یاب در طول مسیر به چشم نمی‌خورد و نشانه‌ای جز حرکت گروهی مردم به یک سو، نمی‌تواند تو را برای یافتن ورودی نمایشگاه راهنما باشد.

صدای دهل و سرنا از دور شنیده می‌شود. پیش‌تر که می‌روم با دیدن بنر تبلیغاتی نمایشگاه و بعد غرفه مدیریت، وارد محوطه نمایشگاه می‌شوم.

در نگاه اول داربست‌های زنگ‌زده فلزی غرفه‌ها که چادرهای نیلی و گاه سفید رنگ بر آن‌ها گسترانیده شده است، صحنه‌ای نازیبا در پیش چشمان رهگذران نمایان می‌کند و با دیدن سطل‌های لبریز ترشک و آلوچه اولین غرفه، سوالی در ذهنت ایجاد می‌شود که مگر اینجا نمایشگاه صنایع دستی و سوغات نیست؟

پیش‌تر می‌روم، برخی غرفه‌ها با نصب انواع بافته‌های دستی بر روی دیوارها، چادرهای نیلی را پوشانده‌اند.

آمیختگی صدای نواخته شدن ساز و دهل با آهنگ‌های بلند موسیقی کردی که از یکی از غرفه‌های سی دی فروشی پخش می‌شود، آرامش و تمرکزم را به هم می‌ریزد.

به غرفه استان زنجان می‌رسم، بر روی میزهایی که بر درگاه آن قرار دارد ، انواع ظروف مسی، برنده‌ها و دیگر صنایع دستی این استان قرار دارد.

فرهاد شایگان، مدیر عامل شرکت تعاونی مادر تخصصی استان زنجان علی رغم حضورش در نمایشگاه‌های متعددی که در کشورهای عربستان، باکو، مسکو برگزار شده است، اما برای نخستین بار است که در نمایشگاه‌های ایلام شرکت می‌کند.

وی تجربه شرکت در نمایشگاه ایلام را از جهاتی خاص و متفاوت عنوان کرد.

شایگان در ادامه با تاکید بر طراحی و اجرای ضعیف غرفه‌های نمایشگاه تصریح کرد: از آن جایی که اجرای نمایشگاه نیازمند مهارت و دید هنری بالاست، مسوولان باید از چیره دست‌ترین هنرمندان در طراحی غرفه‌ها بهره می‌گرفتند.

وی با ابراز ناخرسندی از نحوه چیدمان صنایع دستی در غرفه خود بیان کرد: این نوع داربست و چادر به خلق غرفه‌های شکیل کمک نکرده است و از آن‌ها، جز بی‌نظمی و نازیبایی تصویری به نمایش گذاشته نشده است.

این غرفه‌دار افزود: بهتر بود که این نمایشگاه در سالن و یا حتی سیلوهای وسیع برپا می‌شد و غرفه‌ها با استفاده از اسپیس مِدُلار بسته می‌شد.

وی در خصوص معرفی صنایع دستی زنجان گفت: زنجان 33 نوع صنایع دستی دارد که ما 18 نوع آن را در این غرفه به نمایش گذاشتیم. برنده‌ها اصلی‌ترین صنایع دستی هستند و بعد ظروف مسی، چاروق، زیلو، چرم، سرمه‌دوزی از دیگر صنایع دستی استان زنجان به شمار می‌آیند.

شایگان میزان استقبال مردم از نمایشگاه را ضعیف خواند و یادآور شد که اغلب مردم برای تفرج به محل نمایشگاه می‌آیند و از دور نیز با نیم نگاهی غرفه‌ها را مرور می‌کنند.

وی با ابراز تشکر از مسوولان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، درخصوص نحوه واگذاری غرفه‌ها و اقامتگاه غرفه‌داران گفت: برخی از غرفه‌داران میهمان سازمان هستند و برخی دیگر از جانب مجری طرح به نمایشگاه دعوت شده‌اند که برای میهمانان، غرفه رایگان و اقامت در هتل دالاهو از سوی سازمان فراهم شده است، اما مدعوین شرکت مهر اختیار غرب، غرفه‌ها را با مبلغی تعریف شده اجاره کرده‌اند و اقامتگاه، شام و ناهار آن‌ها بر عهده خودشان است.

این غرفه‌دار زنجانی با ابراز تاسف از این که نمایشگاه محل عرضه برخی اجناس خارجی شده است، تصریح کرد : نباید مسوولان برگزار کننده به هر قیمتی به پر شدن غرفه‌ها رضایت می‌دادند، چرا در نمایشگاه صنایع دستی و سوغات کشور باید لوح فشرده، اجناس و عروسک‌های چینی به فروش برسد؟ اینجا متأسفانه بیشتر شبیه جمعه بازار شده است.

شایگان با انتقاد از شرکت مهر اختیار غرب افزود: اغلب غرفه‌هایی که مدعو این شرکت هستند به نمایش و فروش اجناس غیر صنایع دستی می‌پردازندکه ای کاش سازمان میراث فرهنگی استان ایلام، نظارت و حساسیت بیشتری در انتخاب غرفه‌داران از خود نشان می‌داد.

شایگان با تأکید بر هدف برگزاری نمایشگاه‌های صنایع دستی خاطر نشان کرد: نمایشگاه‌ها باید به اعتلاء و اشاعه فرهنگ قومیت‌ها و استان‌ها کمک کنند و تحقق این مهم در شرایط حساب شده فرهنگی و هنری اتفاق می‌‌افتد.

از او تشکر می‌کنم و بعد خداحافظی.

ابتدای راهروی میانی نمایشگاه، غرفه خراسان رضوی قرار دارد. بر آسمان آن طناب‌هایی کشیده شده است که ادویه‌جات معطر از آن‌ها آویزان است و بر روی میزهای درگاه غرفه بسته‌های زرشک و زعفران، ادویه و دیگر سوغات مشهد چیده شده است.

«علیرضا موحدیان»، غرفه‌دار خراسانی گفت که برای سومین بار است که در نمایشگاه صنایع دستی ایلام شرکت می‌کند و از مدعوین مجری طرح است و دو غرفه را با مبلغ 500 هزار تومان اجاره کرده است.

موحدیان با بیان این که فضای نمایشگاه نامناسب و غیر استاندارد است تاکید کرد که آیا جا نداشت که این نمایشگاه با توجه به غبارآلودگی هر روزه هوای ایلام، در مکانی سرپوشیده برگزار می‌شد و به جای این داربست‌های کهنه، زنگ زده و پوسیده، از سازه‌های تمیز و چشم نواز استفاده می‌شد؟

وی اطلاع رسانی نمایشگاه را خیلی ضعیف مطرح کرد و افزود: اطلاع‌رسانی درخصوص برگزاری این نمایشگاه دیر اتفاق افتاد و در مدت شروع نمایشگاه نیز تا کنون، هیچ برنامه تبلیغاتی، فیلمبرداری و فعالیت رسانه‌ای به منظور افزایش استقبال مردم صورت نگرفته است.

موحدیان میزان استقبال را بد خواند و گفت: مردم یا به ارزش صنایع دستی پی نبرده‌اند و یا قدرت خرید پایین، علت عدم استقبال است و همین بی‌رونقی باعث شد که با وجود تمدید نمایشگاه، برخی غرفه‌داران مجبور به ترک نمایشگاه شوند و ما نیز تا روز آخر نخواهیم ماند و با وجود این شرایط، دیگر بار در نمایشگاه‌های ایلام شرکت نخواهیم کرد.

موحدیان در پایان با تاکید بر این نکته که کار فرهنگی نیازمند دغدغه فرهنگی است گفت: مسوولان سازمان میراث باید روحیه انجام فعالیت فرهنگی خود را تقویت کنند که ضمن احترام به شان مردم، به طراحی و اجرای برنامه‌های فرهنگی همت گمارند و غنی سازی برنامه‌های کلان فرهنگی را در اولویت قرار دهند، نه سود و منفعت کوتاه مدت، جزیی و شخصی.

کمی جلوتر می‌روم، دیدن غرفه اسباب‌بازی مرا ترغیب به توقف در برابرش که بر آن تابلو اصفهان نصب است، کرد ! مسوول غرفه خودش را «سعید شوهانی» معرفی کرد و گفت: از تهران آمدیم،  اما بنا بر دستور مسوولان نمایشگاه، بر غرفه ما تابلو اصفهان نصب شد.

شوهانی افزود: ما از سوی مجری طرح به نمایشگاه فراخوانده شدیم و با وجود این که می‌دانستیم نمایشگاه صنایع دستی است و شاید جای ما نباشد، اما به درخواست مسوولان آمدیم که فقط غرفه‌ها خالی نباشند.

شوهانی با ابراز گله‌مندی از نوع برخورد مسوولان سازمان میراث فرهنگی استان ایلام گفت: این سازمان نه تنها هیچ سرمایه‌گذاری در حوزه تربیت هنرمندان و یا دیگر امور مربوط به هنر صنایع دستی از خود نشان نمی‌دهد، بلکه توقع دارد غرفه‌داران هنرمند، قیمت صنایع دستی خود را که از ارزش هنری و مالی زیادی برخوردار است را با قیمتی که آن‌ها می‌گویند، تقلیل دهند.

با دیدن غرفه کتاب یاد سخنان غرفه‌دار زنجانی می‌افتم که «ای کاش در انتخاب غرفه‌داران دقت بیشتری اتفاق می‌افتاد.» بر درگاه آن می‌ایستم، یکی داخل غرفه مشغول نواختن آرام تنبور است و دیگری شتابزده در حال بستن گوشه همان پارچه مستطیل شکل بر داربست است که یعنی تعطیل است. او خود را «احسان ملک نژاد» و از ناشران کتاب در شهر ایلام معرفی کرد.

وقتی علت حضورش را در نمایشگاه صنایع دستی پرسیدم، در پاسخ گفت: آقای مظفری که مجری این طرح است آشنا و دوست ماست و به جهت رعایت حرمت دوستی‌مان، دعوتش را اجابت کردم.

ملک‌نژاد میزان استقبال را بسیار بد عنوان کرد و گفت: دو غرفه به مبلغ 500 هزار تومان اجاره کردیم که در یکی کتاب و دیگری لوح فشرده موسیقی و نرم‌افزار به معرض نمایش گذاشتیم که متاسفانه استقبال از آن‌ها  قابل تعریف نیست.

عقربه‌های ساعت دقایق پایانی یک روز دیگر از نمایشگاه را نشان می‌دهد. برخی غرفه‌ها در حال بستن پارچه مستطیل شکلی  بر ورودی غرفه خود که مثلا در! است هستند.

کودکی آن سو تر کاسه‌ای پر از آلوچه در دست دارد، تا که یکی از آن‌ها را می‌خورد، به محض چشیدن مزه آن چشمانش را لوچ می‌کند و از عمق جان بزاقش را قورت می‌دهد و بعد با بی‌میلی آن را به مادرش نشان می‌دهد که یعنی نمی‌تواند آن را بخورد و چند قدمی آن طرف‌تر آن را به سطل آشغال می‌سپارد.

شنیدن صدای فریاد ممتد سرباز وظیفه‌ای که تعطیلی زمان بازدید را تکرار می‌کند، به دلم پایان فرصت گفت و گو را نهیب می‌زند و پا به پای اندیشه ترک نمایشگاه، سخنان غرفه‌داران را مرور می‌کنم و با یادآوری ذهنی خبر تمدید زمان بازدید نمایشگاه به نقل از رییس سازمان میراث گردشگری به سبب استقبال فراوان مردم! تناقضی عجیب در دلم ایجاد می‌شود.

گام‌هایم را تندتر و بلندتر بر می‌دارم تا سریع‌تر به ابتدای نمایشگاه برسم و همزمان با خاموش شدن یک به یک لامپ‌های درگاه غرفه‌ها، سوال بی‌پاسخی در ذهنم روشن می‌شود:

راستی! آیا صدای دهل نمایشگاه صنایع دستی از دور خوش است، یا که متن خبر تمدید بازدید از نمایشگاه از ارزش خبری «راستی» برخوردار است؟!